Het woord chelatie is afgeleid van het Griekse chele, dat schaar (van een krab of een kreeft) betekent. Chelatie is het proces van het vangen van positief geladen metaaldeeltjes (ionen) door bepaalde chemische verbindingen. De ruimtelijke vorm van deze verbindingen doet enigszins denken aan een schaar, of aan een tang. De bek van deze tang bestaat uit twee negatief geladen delen. Het metaalion wordt hiermee aangetrokken en vervolgens ingesloten. Het ontstane complex wordt chelaat genoemd.
Ontdekking van chelatie
Het technische principe van chelatie, het invangen van metaalionen door bepaalde stoffen, wordt in 1893 ontdekt door de Zwitserse Nobelprijswinnaar Alfred Werner. In de daaropvolgende decennia wordt chelatie intensief onder laboratoriumomstandigheden bestudeerd.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaat het onderzoek zich richten op therapeutische toepassingen van chelatie: men hoopt het proces te kunnen gebruiken tegen vergiftiging door strijdgassen, en later, met de ontwikkeling van kernwapens, tegen vergiftiging met (radioactieve) zware metalen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog gaat het onderzoek zich richten op therapeutische toepassingen van chelatie: men hoopt het proces te kunnen gebruiken tegen vergiftiging door strijdgassen, en later, met de ontwikkeling van kernwapens, tegen vergiftiging met (radioactieve) zware metalen.
Medische toepassing
Na jaren van proefnemingen om de precieze werking en eventuele giftigheid vast te stellen wordt de chelerende stof EDTA in de Verenigde Staten in 1948 gebruik genomen tegen loodvergiftiging. Sinds 1951 wordt het op grote schaal toegepast. Het blijkt dan dat pati?en die in eerste instantie tegen loodvergiftiging behandeld worden, maar die ook lijden aan met aderverkalking samenhangende aandoeningen, op beide gebieden sterk vooruit gaan. In 1957 worden de eerste klinieken opgericht die zich ook specifiek richten op chelatietherapie tegen hart- en vaatziekten. Vanaf dat jaar groeit het aantal gespecialiseerde klinieken in de Verenigde Staten gestaag. Tevens wordt chelatietherapie in verschillende ziekenhuizen toegepast.